การเริ่มต้นธุรกิจอย่างถูกต้องตามกฎหมายเป็นปราการด่านแรกที่คุ้มครองผู้ประกอบการจากค่าปรับย้อนหลัง อย่างไรก็ตาม พระราชบัญญัติทะเบียนพาณิชย์ พ.ศ. 2499 ได้มีการระบุข้อยกเว้นสำหรับบางประเภทกิจการที่ไม่จำเป็นต้องดำเนินการจดทะเบียนพาณิชย์ (หรือทะเบียนร้านค้า)
Station Account® ได้รวบรวมข้อมูลเชิงลึก พร้อมวิเคราะห์ภาระภาษีและเคสการบันทึกบัญชี เพื่อให้คุณดำเนินธุรกิจได้อย่างไร้รอยต่อและได้รับ ROI ทางภาษีสูงสุด
8 ประเภทกิจการที่ได้รับยกเว้น ไม่ต้องจดทะเบียนพาณิชย์
ตามประกาศกระทรวงพาณิชย์ กิจการที่ได้รับการยกเว้นไม่ต้องจดทะเบียนพาณิชย์ มีดังต่อไปนี้:
1. การค้าหาบเร่ แผงลอย: การค้าขายสินค้าเคลื่อนที่ หรือไม่มีที่ตั้งสำนักงานประจำเป็นหลักแหล่ง
2. กิจการเพื่อการศาสนา หรือการกุศล: กิจการที่ไม่แสวงหาผลกำไรมาแบ่งปันกัน
3. กิจการของสมาคม หรือมูลนิธิ: องค์กรที่จัดตั้งขึ้นตามกฎหมายเฉพาะเพื่อประโยชน์สาธารณะ
4. กิจการของพาณิชยกิจที่เป็นนิติบุคคลซึ่งมีพระราชบัญญัติจัดตั้งขึ้นเป็นการเฉพาะ: เช่น รัฐวิสาหกิจ หรือหน่วยงานรัฐ
5. การเกษตรกรรมและการปศุสัตว์: การเกษตรกรรมที่กสิกรเป็นผู้ผลิตและขายผลิตผลของตนเอง
6. กิจการกิตติมศักดิ์ หรือกิจการตามที่กำหนดในกฎกระทรวง: กิจการเฉพาะทางที่ได้รับข้อยกเว้นเพิ่มเติม
7. การประกอบธุรกิจบริการบางประเภท (กรณีบุคคลธรรมดา): เช่น ฟรีแลนซ์, ช่างรับเหมา, สถาปนิก, ที่ปรึกษา (ที่ไม่ใช่การบริการพาณิชย์อิเล็กทรอนิกส์)
8. การให้เช่าอสังหาริมทรัพย์: การให้เช่าบ้าน อาคาร หรือที่ดิน (กรณีบุคคลธรรมดาที่ไม่เข้าข่ายโรงแรมหรือที่พักรายวัน)
ตารางเปรียบเทียบประเภทกิจการและเงื่อนไขการจดทะเบียน
ประเภทกิจการ | ต้องจดทะเบียนพาณิชย์หรือไม่ | ตัวอย่างธุรกิจ | หมายเหตุ / ข้อควรระวัง |
ค้าขายหาบเร่ / แผงลอย | ไม่ต้องจด | ร้านขายผลไม้รถเข็น, ร้านขายหมูปิ้งแผงลอย | ต้องเป็นลักษณะเคลื่อนที่/ไม่มีหน้าร้านยึดติด |
เกษตรกรรม (กสิกรขายเอง) | ไม่ต้องจด | สวนส้มขายผลผลิตสด, ฟาร์มไข่ไก่ | หากนำมาแปรรูปเป็นผลิตภัณฑ์อุตสาหกรรม อาจต้องจด |
ขายสินค้าออนไลน์ (E-Commerce) | ต้องจด | ร้านค้า Shopee/Lazada, ขายของผ่าน Facebook Live | ต้องจดทะเบียนพาณิชย์อิเล็กทรอนิกส์ภายใน 30 วัน |
บริการรับทำบัญชี / ฟรีแลนซ์ | ไม่ต้องจด | รับเขียนโปรแกรม, รับออกแบบ, บริการทางวิชาชีพ | ไม่ต้องจดทะเบียนพาณิชย์ แต่นิติบุคคลต้องจดนิติบุคคล |
ให้เช่าอสังหาริมทรัพย์ | ไม่ต้องจด | ให้เช่าคอนโดมิเนียม, ให้เช่าบ้านพักอาศัย | หากทำเป็นหอพัก/อพาร์ตเมนต์ขนาดใหญ่ มีกฎหมายเฉพาะ |
ไม่ต้องจดทะเบียนพาณิชย์ = ไม่ต้องเสียภาษี จริงหรือไม่?
การยกเว้นการจดทะเบียนพาณิชย์ เป็นเพียงเรื่องของข้อบังคับทางพาณิชยกิจ ไม่เกี่ยวข้องกับภาระภาษีตามประมวลรัษฎากร ไม่ว่าคุณจะจดทะเบียนพาณิชย์หรือไม่ หากมีรายได้เกิดขึ้น คุณมีหน้าที่ต้องยื่นภาษีตามกฎหมาย:
- บุคคลธรรมดา: ยื่นภาษีเงินได้บุคคลธรรมดา (ภ.ง.ด.90/91 และ ภ.ง.ด.94)
- นิติบุคคล: ยื่นภาษีเงินได้นิติบุคคล (ภ.ง.ด.50 และ ภ.ง.ด.51)
- รายได้เกิน 1.8 ล้านบาท/ปี: ต้องดำเนินการ รับจด Vat ตามที่กรมสรรพากรกำหนด
2 เคสการคำนวณภาษีและการบันทึกบัญชีเชิงลึก
เคสที่ 1: บุคคลธรรมดาประกอบอาชีพอิสระ (รับเหมาทำระบบ IT – กิจการบริการ)
นาย A ทำธุรกิจรับเหมาพัฒนาระบบซอฟต์แวร์ (ไม่ต้องจดทะเบียนพาณิชย์) มีรายได้ตลอดปี 2026 รวม 2,500,000 บาท
รายการ | จำนวนเงิน (บาท) | อธิบายรายละเอียด |
รายได้รวมทั้งปี | 2,500,000 | รายได้จากค่าบริการ |
หัก ค่าใช้จ่าย (ตามจริง/เหมา 50%) | (100,000) | หักแบบเหมา 50% แต่ไม่เกิน 100,000 บาท |
หัก ค่าลดหย่อนส่วนตัว | (60,000) | ค่าลดหย่อนพื้นฐานบุคคลธรรมดา |
เงินได้สุทธิเพื่อคำนวณภาษี | 2,340,000 | นำไปคำนวณตามอัตราก้าวหน้า (5% – 35%) |
ภาษีเงินได้บุคคลธรรมดาที่ต้องชำระ | 377,000 | คำนวณตามฐานภาษี |
เงื่อนไข VAT (รายได้เกิน 1.8 ล้านบาท) | 70,000 | ต้องจด VAT ภายใน 30 วันนับจากรายได้เกิน 1.8 ล้านบาท (คิดจากส่วนที่เกิน 700,000 x 7%) |
เคสที่ 2: นิติบุคคลให้บริการที่ปรึกษา (ได้รับการยกเว้นทะเบียนพาณิชย์ แต่เป็นนิติบุคคล)
บริษัท B จำกัด ให้บริการปรึกษาด้านการตลาด มีรายได้ค่าบริการ 500,000 บาท (ยังไม่รวม VAT) ถูกหัก ภาษี ณ ที่จ่าย (WHT) 3% = 15,000 บาท
การบันทึกบัญชี (Journal Entry) ฝ่ายผู้ให้บริการ:
เดบิต: เงินสด / เงินฝากธนาคาร 470,000 บาท
เดบิต: ภาษีเงินได้ถูกหัก ณ ที่จ่าย (สินทรัพย์) 15,000 บาท
เดบิต: ภาษีขายรอถัวเฉลี่ย / ลูกหนี้ 35,000 บาท (ถ้ามี VAT)
เครดิต: รายได้ค่าบริการ 500,000 บาท
เครดิต: ภาษีขาย (7%) 35,000 บาท
เมื่อถึงสิ้นปี ต้องให้ผู้เชี่ยวชาญเข้ามาดำเนินการ รับทำบัญชี เพื่อจัดทำงบการเงิน และใช้บริการ รับปิดงบบัญชี เพื่อยื่นงบต่อกรมพัฒนาธุรกิจการค้าและกรมสรรพากรอย่างถูกต้อง
คำถามที่พบบ่อย (FAQ)
Q1: [ไม่ต้องจดทะเบียนพาณิชย์] สามารถขอสินเชื่อธนาคารได้หรือไม่?
ตอบ: ได้ครับ แต่ธนาคารจะพิจารณาจากหลักฐานทางการเงินอื่นแทน เช่น รายการเดินบัญชีธนาคาร (Bank Statement) ย้อนหลัง 6-12 เดือน, สัญญาจ้างงาน, ใบเสร็จรับเงิน/ใบกำกับภาษี และเอกสารการยื่นภาษีประจำปี (ภ.ง.ด.90/91 หรือ ภ.ง.ด.50)
Q2: หากขายสินค้าออนไลน์เล็กๆ น้อยๆ เข้าข่ายต้องจดทะเบียนพาณิชย์หรือไม่?
ตอบ: หากมีการพาณิชย์อิเล็กทรอนิกส์ (มีเว็บไซต์, โพสต์ขายผ่าน Social Media, หรือขายบน Marketplace) เข้าข่ายต้องจด “ทะเบียนพาณิชย์อิเล็กทรอนิกส์” ภายใน 30 วันนับแต่วันเริ่มประกอบกิจการ ไม่ได้รับการยกเว้น
Q3: กิจการที่ไม่ต้องจดทะเบียนพาณิชย์ ต้องระบุที่ตั้งสำนักงานหรือไม่?
ตอบ: ในทางพาณิชย์ไม่ต้องระบุ แต่ในทางภาษีอากร หากมีการยื่นภาษีหรือจดทะเบียนภาษีมูลค่าเพิ่ม (VAT) จำเป็นต้องมีสถานประกอบการที่ชัดเจนเพื่อการตรวจสอบของกรมสรรพากร
Q4: หากละเลยไม่จดทะเบียนพาณิชย์ในกรณีที่กฎหมายบังคับ จะมีบทลงโทษอย่างไร?
ตอบ: มีโทษปรับทางอาญาไม่เกิน 2,000 บาท และปรับวันละไม่เกิน 100 บาท จนกว่าจะปฏิบัติให้ถูกต้องตามกฎหมาย สามารถตรวจสอบข้อกำหนดเพิ่มเติมได้ที่ กรมพัฒนาธุรกิจการค้า (DBD)
เรื่องล่าสุด
