การเริ่มต้นทำธุรกิจร่วมกับหุ้นส่วน มักเริ่มจากรูปแบบที่ง่ายที่สุดคือ ห้างหุ้นส่วนสามัญ ทว่าผู้ประกอบการจำนวนมากยังสับสนเกี่ยวกับภาระความรับผิดชอบและภาษี ซึ่งส่งผลกระทบต่อ ROI และความเสี่ยงทางกฎหมาย บทความนี้ Station Account® จะเจาะลึกทุกแง่มุมให้ชัดเจน
ทำความเข้าใจ ห้างหุ้นส่วนสามัญ คืออะไร
ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ ห้างหุ้นส่วนสามัญ คือ รูปแบบธุรกิจที่มีบุคคลตั้งแต่ 2 คนขึ้นไปตกลงเข้าร่วมกันเพื่อทำกิจการร่วมกัน โดยมีวัตถุประสงค์เพื่อแบ่งปันกำไรที่ได้จากกิจการนั้น จุดเด่นคือ หุ้นส่วนทุกคนต้องรับผิดชอบในหนี้สินทั้งหมดของห้างร่วมกันโดยไม่จำกัดจำนวน
ห้างหุ้นส่วนสามัญแบ่งออกเป็น 2 ประเภทหลัก:
1. ห้างหุ้นส่วนสามัญนิติบุคคล (จดทะเบียน): มีสถานะเป็นนิติบุคคลแยกจากผู้ถือหุ้น เสียภาษีเงินได้นิติบุคคล หากต้องการเพิ่มความน่าเชื่อถือ แนะนำให้เลือกใช้บริการ รับจดทะเบียนหจก เพื่อยกระดับโครงสร้างธุรกิจ
2. ห้างหุ้นส่วนสามัญไม่นิติบุคคล (ไม่จดทะเบียน): มีสถานะเป็นเพียงบุคคลธรรมดา เสียภาษีเงินได้บุคคลธรรมดาในนามคณะบุคคล/ห้างหุ้นส่วนสามัญ
เปรียบเทียบ ห้างหุ้นส่วนสามัญ (ไม่จดทะเบียน) vs ห้างหุ้นส่วนสามัญนิติบุคคล vs บริษัทจำกัด
ประเด็นเปรียบเทียบ | ห้างหุ้นส่วนสามัญ (ไม่จดทะเบียน) | ห้างหุ้นส่วนสามัญนิติบุคคล | บริษัทจำกัด |
สภาพนิติบุคคล | ไม่เป็นนิติบุคคล | เป็นนิติบุคคล | เป็นนิติบุคคล |
ความรับผิดชอบในหนี้สิน | ไม่จำกัดจำนวน (ทุกคน) | ไม่จำกัดจำนวน (หุ้นส่วนผู้จัดการ) | จำกัดไม่เกินจำนวนเงินหุ้นที่ยังส่งไม่ครบ |
ฐานภาษีที่ใช้ | ภาษีเงินได้บุคคลธรรมดา (ก้าวหน้า 5%-35%) | ภาษีเงินได้นิติบุคคล (15%-20%) | ภาษีเงินได้นิติบุคคล (15%-20%) |
การทำบัญชีและงบการเงิน | ไม่ต้องส่งงบการเงินต่อ DBD | ต้องจัดทำและตรวจสอบงบการเงิน | ต้องจัดทำและตรวจสอบงบการเงิน |
หากธุรกิจของคุณเติบโตจนต้องการจำกัดความรับผิดชอบหนี้สิน การเปลี่ยนรูปแบบเป็นนิติบุคคลคือทางเลือกที่เฉียบขาด ผู้ประกอบการสามารถใช้บริการ รับจดทะเบียนบริษัท เพื่อความถูกต้องและได้ประโยชน์ทางภาษีสูงสุด
ภาระภาษีของห้างหุ้นส่วนสามัญ
ภาษีเงินได้บุคคลธรรมดา (กรณีไม่จดทะเบียน)
คำนวณจากกำไรสุทธิแล้วเสียภาษีตามอัตราก้าวหน้า (5% – 35%) โดยเงินปันผลที่แบ่งให้หุ้นส่วนจะต้องนำไปรวมคำนวณภาษีบุคคลธรรมดาซ้ำอีกรอบ ทำให้เกิดภาระภาษีซ้ำซ้อน
ภาษีเงินได้นิติบุคคล (กรณีจดทะเบียน)
เสียภาษีจากกำไรสุทธิทางภาษี ในอัตรา SME (ยกเว้น 300,000 บาทแรก, 300,001 – 3,000,000 บาท เสีย 15%, ส่วนที่เกิน 3,000,000 บาท เสีย 20%) ตามเกณฑ์ของ กรมสรรพากร
เคสศึกษา: การคำนวณภาษีและการบันทึกบัญชี
Case 1: การคำนวณภาษีเงินได้ของห้างหุ้นส่วนสามัญ (ไม่จดทะเบียน)
ห้างหุ้นส่วนสามัญ A&B มีรายได้จากการขายบริการ 2,000,000 บาท ค่าใช้จ่ายตามจริงที่มีหลักฐาน 1,200,000 บาท กำไรสุทธิ 800,000 บาท
ขั้นตอนการคำนวณ:
1. กำไรสุทธิ = 2,000,000 – 1,200,000 = 800,000 บาท
2. หัก ค่าลดหย่อนส่วนตัวห้างหุ้นส่วน = 60,000 บาท
3. เงินได้สุทธิเพื่อคำนวณภาษี = 740,000 บาท
4. คำนวณภาษีอัตราก้าวหน้า:
• 0 – 150,000 บาทแรก = ยกเว้น (0 บาท)
• 150,001 – 300,000 บาท (150,000 x 5%) = 7,500 บาท
• 300,001 – 500,000 บาท (200,000 x 10%) = 20,000 บาท
• 500,001 – 740,000 บาท (240,000 x 15%) = 36,000 บาท
5. ภาษีต้องชำระทั้งสิ้น = 7,500 + 20,000 + 36,000 = 63,500 บาท
Case 2: การบันทึกบัญชีของห้างหุ้นส่วนสามัญนิติบุคคล (Journal Entry)
เมื่อห้างหุ้นส่วนสามัญนิติบุคคล ได้รับเงินลงทุนจากหุ้นส่วน นาย ก และ นาย ข คนละ 200,000 บาท รวมเป็น 400,000 บาท เข้าบัญชีธนาคาร
การบันทึกรายการบัญชี:
วันที่ | รายการ | เดบิต (บาท) | เครดิต (บาท) |
2026-01-05 | เดบิต เงินฝากธนาคาร | 400,000 |
|
| เครดิต ทุน-นาย ก |
| 200,000 |
| เครดิต ทุน-นาย ข |
| 200,000 |
| (บันทึกรับเงินทุนจากหุ้นส่วน) |
|
|
การลงบัญชีที่ถูกต้องย่อมป้องกันปัญหาทางภาษีย้อนหลัง Station Account® พร้อมให้บริการ รับทำบัญชี เพื่อให้งบการเงินถูกต้องตามมาตรฐานและช่วยวางแผนภาษีได้อย่างถูกต้อง
ข้อดี - ข้อเสีย ของห้างหุ้นส่วนสามัญ
ข้อดี | ข้อเสีย |
จัดตั้งง่าย ไม่ซับซ้อน ใช้เงินทุนเริ่มต้นน้อย | หุ้นส่วนต้องรับผิดชอบหนี้สินร่วมกันแบบไม่จำกัด |
คล่องตัวในการบริหารและการตัดสินใจ | ภาระภาษีบุคคลธรรมดาอาจสูงกว่านิติบุคคลเมื่อรายได้โต |
ไม่ต้องส่งงบการเงิน (กรณีไม่จดทะเบียน) | ความน่าเชื่อถือต่ำในการขอกู้เงินหรือรับงานใหญ่ |
FAQ คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับ ห้างหุ้นส่วนสามัญ
Q1: ห้างหุ้นส่วนสามัญ ต่างจาก ห้างหุ้นส่วนจำกัด อย่างไร?
A: ห้างหุ้นส่วนสามัญ หุ้นส่วนทุกคนต้องรับผิดชอบหนี้สินไม่จำกัด ส่วนห้างหุ้นส่วนจำกัด จะมีหุ้นส่วน 2 ประเภท คือ หุ้นส่วนจำกัดความรับผิดชอบ และหุ้นส่วนไม่จำกัดความรับผิดชอบ
Q2: ห้างหุ้นส่วนสามัญ ต้องจด VAT หรือไม่?
A: หากมีรายได้เกิน 1.8 ล้านบาทต่อปี จะต้องจดทะเบียนภาษีมูลค่าเพิ่ม (VAT) ตามกฎหมาย เช่นเดียวกับนิติบุคคลและบุคคลธรรมดาทั่วไป
Q3: หุ้นส่วนลาออก หรือเสียชีวิต ห้างหุ้นส่วนสามัญ ต้องเลิกหรือไม่?
A: ตามกฎหมาย หากไม่มีข้อตกลงเป็นอย่างอื่นไว้ในสัญญาจัดตั้งห้าง เมื่อหุ้นส่วนคนใดคนหนึ่งเสียชีวิต ล้มละลาย หรือลาออก ให้ถือว่าห้างหุ้นส่วนนั้นต้องเลิกกัน
Q4: ควรเปลี่ยนจาก ห้างหุ้นส่วนสามัญ เป็น บริษัทจำกัด เมื่อใด?
A: เมื่อธุรกิจมีกำไรสุทธิเกิน 1,000,000 บาทต่อปีขึ้นไป เนื่องจากอัตราภาษีเงินได้นิติบุคคลจะเริ่มประหยัดกว่าภาษีเงินได้บุคคลธรรมดา และช่วยจำกัดความรับผิดชอบต่อหนี้สินให้อยู่ในวงเงินที่ลงทุนเท่านั้น
เรื่องล่าสุด
