อากรแสตมป์ (Stamp Duty) คือ ภาษีประเภทหนึ่งตามประมวลรัษฎากรที่จัดเก็บจากการทำ “ตราสาร” หรือเอกสารสัญญาทางกฎหมายจำนวน 28 ลักษณะ ตามที่ระบุไว้ในบัญชีอัตราอากรแสตมป์ กรมสรรพากรใช้ตราสารที่เสียอากรถูกต้องเป็นหลักฐานทางกฎหมายในการฟ้องร้องบังคับคดี หากตราสารใดไม่ได้ปิดแสตมป์หรือชำระอากรครบถ้วน จะไม่สามารถใช้เป็นพยานหลักฐานในคดีแพ่งได้
28 ลักษณะตราสารที่ต้องเสียอากรแสตมป์และอัตราภาษี
การพิจารณาอากรแสตมป์ไม่ได้ดูที่ชื่อสัญญา แต่ดูที่ “เนื้อหาและวัตถุประสงค์” ของตราสาร Station Account® ได้สรุปตราสารที่ผู้ประกอบการเจอบ่อยที่สุดเพื่อวางแผนภาษีดังนี้
ลักษณะตราสาร | อัตราอากรแสตมป์ | ตัวอย่างเอกสาร | ผู้มีหน้าที่เสียอากร |
เช่าที่ดิน/อาคาร | ทุก 1,000 บาท คิด 1 บาท (0.1%) | สัญญาเช่าออฟฟิศ, สัญญาเช่าคลังสินค้า | ผู้ให้เช่า |
โอนใบหุ้น | ทุก 1,000 บาท คิด 1 บาท (0.1%) | สัญญาโอนหุ้นในบริษัท | ผู้โอน |
จ้างทำของ | ทุก 1,000 บาท คิด 1 บาท (0.1%) | สัญญารับเหมาก่อสร้าง, สัญญาทำของ | ผู้รับจ้าง |
กู้ยืมเงิน | ทุก 2,000 บาท คิด 1 บาท (สูงสุดไม่เกิน 10,000 บาท) | สัญญากู้ยืมเงินระหว่างบริษัท | ผู้กู้ |
มอบอำนาจ | 10 บาท / 30 บาท (มอบหลายคน) | หนังสือมอบอำนาจทำธุรกรรม | ผู้มอบอำนาจ |
ค้ำประกัน | 10 บาท / 100 บาท (ตามวงเงิน) | สัญญาค้ำประกันหนี้สิน | ผู้ค้ำประกัน |
รูปแบบการเสียอากรแสตมป์: ปิดแสตมป์ vs ชำระเป็นตัวเงิน (อ.ส.4)
ประมวลรัษฎากรกำหนดวิธีการชำระอากรแสตมป์ไว้ 2 รูปแบบหลัก ผู้ประกอบการต้องดำเนินการให้ถูกต้องตามประเภทตราสารเพื่อป้องกันเบี้ยปรับ
1. การซื้อดวงแสตมป์มาปิดและสลักหลัง (Cancel Stamp)
ใช้สำหรับตราสารทั่วไป เช่น สัญญาเช่า มูลค่าไม่สูง หรือหนังสือมอบอำนาจ โดยต้องนำดวงแสตมป์มาปิดบนเอกสารและ “ขีดฆ่า” หรือสลักหลังตามที่กฎหมายกำหนด
2. การยื่นชำระเป็นตัวเงินด้วยแบบ อ.ส.4 / e–Stamp Duty
ใช้สำหรับตราสารบังคับ เช่น สัญญาจ้างทำของมูลค่าตั้งแต่ 200,000 บาทขึ้นไป สัญญากู้ยืมเงิน หรือตราสารที่ทำผ่านระบบอิเล็กทรอนิกส์ โดยต้องยื่นชำระ ณ สำนักงานสรรพากรพื้นที่ หรือยื่นผ่านระบบ e-Filing ของ กรมสรรพากร ภายใน 15 วันนับแต่วันทำตราสาร
ข้อเปรียบเทียบ | การปิดดวงแสตมป์ | การชำระเป็นตัวเงิน (อ.ส.4 / e–Stamp) |
เงื่อนไขบังคับ | ตราสารทั่วไป มูลค่าไม่เกินเกณฑ์ | สัญญาจ้างทำของ ≥ 200k, สัญญากู้ยืม, e-Document |
กำหนดเวลา | ก่อนหรือขณะทำตราสาร | ภายใน 15 วันนับแต่วันทำตราสาร |
ความเสี่ยงค่าปรับ | สูง หากขีดฆ่าไม่ถูกต้องตามกฎหมาย | ต่ำ มีหลักฐานใบเสร็จจากกรมสรรพากรชัดเจน |
ความสะดวก | ซื้อปิดได้ทันที | ทำผ่านระบบออนไลน์ อนุมัติรวดเร็ว |
2 เคสการคำนวณและบันทึกบัญชีอากรแสตมป์จริง
Station Account® สรุปตัวอย่างการบันทึกบัญชีตามมาตรฐานการรายงานทางการเงิน เพื่อให้ฝ่ายบัญชีนำไปปรับใช้ได้ทันที
Case 1: สัญญาจ้างทำของระบบ IT มูลค่า 1,500,000 บาท
บริษัท A จ้าง บริษัท B ทำระบบซอฟต์แวร์ มูลค่าสัญญา 1,500,000 บาท (ไม่รวม VAT)
• การคำนวณอากร: 1,500,000 × 0.001 = 1,500 บาท
• ผู้มีหน้าที่เสียอากร: บริษัท B (ผู้รับจ้าง)
วันที่ | รายการ | เดบิต (บาท) | เครดิต (บาท) |
XX/XX/69 | Dr. ค่าอากรแสตมป์ (Stamp Duty Expense) | 1,500 |
|
| Cr. เงินสด / ธนาคาร (Cash / Bank) |
| 1,500 |
บันทึกรายการ | (บันทึกจ่ายชำระค่าอากรแสตมป์ตามแบบ อ.ส.4 สำหรับสัญญาจ้างทำของ) |
|
|
Case 2: สัญญาเช่าอาคารสำนักงานและค่าบริการรายปี
บริษัท C เช่าพื้นที่สำนักงานจากผู้ให้เช่า อัตราค่าเช่าเดือนละ 50,000 บาท ระยะเวลาสัญญา 3 ปี (รวมมูลค่า 1,800,000 บาท)
• การคำนวณอากร: 1,800,000 × 0.001 = 1,800 บาท
• ผู้มีหน้าที่เสียอากร: ผู้ให้เช่า
วันที่ | รายการ | เดบิต (บาท) | เครดิต (บาท) |
XX/XX/69 | Dr. ค่าอากรแสตมป์ (Stamp Duty Expense) | 1,800 |
|
| Cr. เงินสด / ธนาคาร (Cash / Bank) |
| 1,800 |
บันทึกรายการ | (บันทึกซื้อดวงแสตมป์ปิดสัญญาเช่าอาคารสำนักงาน 3 ปี) |
|
|
คำถามที่พบบ่อย (FAQ)
Q1: หากไม่ปิดอากรแสตมป์ สัญญายังคงมีผลสมบูรณ์ทางกฎหมายหรือไม่?
ตอบ: สัญญายังคงมีผลสมบูรณ์บังคับใช้ระหว่างคู่สัญญาได้ตามกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ แต่จะไม่สามารถใช้เป็นพยานหลักฐานในคดีแพ่งได้จนกว่าจะนำไปชำระอากรและเสียเงินเพิ่มให้ถูกต้องตามประมวลรัษฎากร
Q2: ลืมปิดอากรแสตมป์ตามกำหนด เสียค่าปรับเท่าไร?
ตอบ: หากเกินกำหนดเวลา 15 วัน ต้องเสียเงินเพิ่มตามระดับความล่าช้า:
1. ยื่นขอชำระก่อนสรรพากรตรวจพบ (ไม่เกิน 90 วัน): เสียเงินเพิ่ม 2 เท่า – 6 เท่าของค่าอากร
2. สรรพากรตรวจพบและแจ้งเตือน: เสียเงินเพิ่ม 5 เท่าของค่าอากรแสตมป์ที่ต้องชำระ
Q3: สัญญาที่มีทั้งค่าเช่าและค่าบริการ ต้องคิดอากรแสตมป์อย่างไร?
ตอบ: ค่าเช่า (จ้างใช้ทรัพย์สิน) คิดอากรแสตมป์ 0.1% ส่วนค่าบริการ (จ้างทำของ) คิดอากรแสตมป์ 0.1% เช่นกัน แต่หากแยกสัญญาชัดเจน ค่าบริการจะต้องนำมารวมคำนวณ VAT 7% เพิ่มเติม แนะนำให้ปรึกษาผู้เชี่ยวชาญด้านวางแผนภาษีเพื่อวางโครงสร้างสัญญาให้ถูกต้อง
Q4: เริ่มต้นตั้งบริษัทใหม่ ต้องเสียอากรแสตมป์ในขั้นตอนใดบ้าง?
ตอบ: ตั้งแต่ขั้นตอนจดทะเบียนจัดตั้งบริษัท เช่น หนังสือมอบอำนาจ, หนังสืออานุภาพ, สัญญาเช่าสถานที่ตั้งออฟฟิศ รวมถึงหนังสือโอนหุ้น หากต้องการความแม่นยำ ไร้ข้อผิดพลาดทางกฎหมาย สามารถเลือกใช้บริการ [รับจดทะเบียนบริษัท] [รับจดทะเบียนหจก] หรือส่งต่อหน้าที่ให้ทีมงานมืออาชีพผ่านบริการ [รับทำบัญชี] ของ Station Account® ได้แบบ One-Stop Solution
เรื่องล่าสุด
